باران آیه

گزیده آداب تعلیم (از معراج السعاده)

هر قدر كه نفس را صفت علم زياد مى شودتجرد آن نيز زياد مى گردد

كنت كنزا مخفيافاحببت ان اعرف، فخلقت الخلق لكى اعرف » يعنى: «گنجى بودم پنهان، خواستم كه شناخته شوم، پس مخلوقات را خلق كردم تا مرا بشناسند» .

بر تعظيم اهل علم واحترام ايشان

انما يخشى الله من عباده العلماء»

يعنى:

ازبندگان خدا علما از خدا مى ترسند و بس

«و من يؤت الحكمة فقد اوتى خيرا كثيرا»

يعنى: «هر كه عطا كرده باشد به او علم و دانشمندى، به تحقيق كه خير بسيار به او اعطا كرده شده است » .

و در حديث ديگر است كه فرمودند: «خداوندا! رحمت كن خلفاى مرا.بعضى عرض كردند: يا رسول الله كيستند خلفاى تو؟ فرمودند: كسانى كه بعد از من بيايند واحاديث و آداب مرا روايت كنند و به مردم برسانند» ⁽¹⁹⁾

يا اباذر ساعتى نشستن در مجلسى كه در آن گفتگوى علمى باشد بهتر است در نزد خدا، و محبوب تر است از بيدارى هزارشب، كه در هر شبى هزار ركعت نماز خوانده شود، و محبوب تر است از هزار جهاد درراه خدا، و از دوازده هزار مرتبه ختم قرآن، و عبادت يك سال كه روزهاى آن را روزه بگيرند و شبهاى آن را احياء بدارند.و هر كه از خانه خود بيرون رود به قصد اخذمساله اى از مسائل علميه به هر قدمى كه برمى دارد خداوند عالم مى نويسد از براى اوثواب پيغمبرى از پيغمبران، و ثواب هزار شهيد از شهداى جنگ بدر، و به هر حرفى كه از عالم بشنود يا بنويسد شهرى در بهشت به او عطا مى فرمايد، و طالب علم را خدادوست مى دارد، و ملائكه و پيغمبران او را دوست دارند، و دوست ندارد علم را مگراهل سعادت.

پس فرمودند: «خوشا به حال طالبان علم، و نظركردن به روى عالم بهتر است ازآزاد كردن هزار بنده و هر كه دوست دارد علم را بهشت از براى او واجب است وداخل صبح و شام مى شود با خوشنودى خدا و از دنيا نمى رود مگر اينكه از شراب كوثربنوشد و از ميوه بهشت بخورد و در قبر كرم بدن او را نمى خورد و در بهشت رفيق خضر - عليه السلام - خواهد بود» ⁽²⁰⁾

و از حضرت امام محمد باقر - عليه السلام - مروى است كه فرمودند: «عالمى كه به علم خود عمل كند بهتر است از هفتاد هزار عابد» . ⁽²³⁾

طالب علم احتراز كند از پيروى شهوات نفسانيه و هواهاى جسمانيه، وآميزش با اهل دنيا و مصاحبت ارباب هوى و هوس،

مقصود او مراء و جدال يا رسيدن به منصب و مال يا مفاخرت و تفوق بر امثال و اقران نباشد (قصد تقرب الله)(هدف از طلب علم )

صنف سوم كسانى هستند كه: آن را مى طلبند به جهت تحصيل بصيرت در دين وتكميل عقل و تحصيل يقين.

ذكر علم و بيان صفت حلم  (برای طالب علم)

خضوع و خشوع(برای طالب علم)

علامت صنف دوم آن است كه: صاحب مكر و خدعه و نرمى و هموارى است باامثال خود، از اهل علم تكبر نمايد و از براى اغنيائى كه پست رتبه هستند تواضع و فروتنى مى كند و حلواهاى ايشان را مى خورد و دين ايشان را ضايع مى كند خدا نام او رابر طرف كند و اثر او از ميان علما قطع نمايد

علامت صنف سيم آن است كه: پيوسته شكسته و محزون است و بيدارى را شعارخود ساخته، جامه عبادت پوشيده و در ظلمتهاى شب به عبادت پروردگار كوشيده، وعبادت مى كند از براى خدا، و از تقصير خود خائف و ترسان، و هميشه از اعمال خودمضطرب و لرزان است.خدا را مى خواند و مى ترسد كه دعاى او را نشنود.و متوجه است به اصلاح نفس خود.و بيناست به اوصاف اهل زمان.و گريزان است از دوستان وبرادران.خدا محكم كند اعضا و جوارح او را بر عمل كردن.و عطا فرمايد به او امان وآسايش در روز قيامت.⁽²⁹⁾ 

هر كه به علم خود عمل كند خدا به او كرامت مى فرمايد

چهارم آنكه: حقوق معلم خود را بشناسد، و ادب او را نگاهدارد، و فروتنى وخشوع نسبت به او به جا آورد، و در برابر او سخنى را بر او رد نكند، و به دل او رادوست دارد، و اگر بد او مذكور شود رد كند، و اگر نتواند برخيزد، و حقوق او رافراموش نكند، زيرا كه او پدر معنوى و والد روحانى اوست و حقوق او از ساير آباء بيشتراست.و همچنين ملاحظه ادب و احترام ساير علما را بكند، خصوصا كسانى كه از علم آنها منتفع شده و يا علم آنها با واسطه به او رسيده كه آنها نيز پدران با واسطه او هستند.

استادحق شناس رضوان الله تعالی علیه دائما جوانان را به مطالعه معراج السعاده به همراه سایر علوم  ترقیب وتشویق مینمودند.